Czym jest nutraceutyk?

Określenie nutraceutyki pochodzi od słów „nutrition” i „farmaceutical” i oznacza środek spożywczy, który łączy w sobie wartości żywieniowe oraz cechy środków farmaceutycznych. Stosuje się je w celu uzupełnienia diety o substancje pochodzenia naturalnego, które występują w żywności w niewielkich ilościach, a wykazują korzystny wpływ na zdrowie człowieka. Różnica pomiędzy nutraceutykami a lekami polega na niższych dawkach biozwiązków i wyższym bezpieczeństwie długotrwałego stosowania.

Cechą wspólną wszystkich nutraceutyków jest ich naturalne pochodzenie oraz udokumentowany korzystny wpływ na zdrowie człowieka. Często mają one charaktery nieodżywczy. Jak pokazują badania nie muszą one być aktywne „In vitro” jednak w organizmie człowieka wykazują zdolność do przemian biochemicznych.

Nutraceutyki mogą występować pod postacią:

  • odżywek,
  • produktów ziołowych,
  • przetworów spożywczych,
  • dietetycznych dodatków do żywności,
  • wyizolowanych składników (suplementy diety – kapsułki, tabletki, wyciągi).

Ich przyjmowanie może przynosić korzyści zdrowotne zarówno osobom niedożywionym, jak i zdrowym, których dieta okresowo jest uboga w związki bioaktywne. Odgrywa ważną rolę w profilaktyce i leczeniu schorzeń, takich jak miażdżyca czy cukrzyca. Należy wiedzieć, że choroby cywilizacyjne w tym właśnie choroby układu sercowo-naczyniowego oraz nowotwory stanowią poważny problem zdrowia publicznego. Użycie nutraceutyków w tym kontekście może prowadzić do poprawy stanu odżywienia i kondycji organizmu człowieka.

Nutraceutyki, a żywność funkcjonalna

Warto wiedzieć, że żywność funkcjonalna to rodzaj żywności ekologicznej, która w swym składzie zawiera substancje naturalne pozytywnie wpływające na funkcjonowanie organizmu i obniżające ryzyko rozwoju chorób cywilizacyjnych. Tak jak w przypadku nutaceutyków łączy ona w sobie wartości odżywcze oraz cechy środków farmaceutycznych. Korzystny wpływ na zdrowie człowieka żywność funkcjonalna wykazuje m.in. w zakresie działania przeciwzapalnego, obniżającego poziom lipidów czy ryzyko rozwoju nowotworów. Niekiedy używa się wobec niej określenia żywość specjalnego przeznaczenia żywieniowego.

Jak widać na podstawie definicji ma ona wiele cech wspólnych z nutraceutykami. Obie grupy zaliczamy do żywności. Mają one dodatkowo udokumentowany, korzystny wpływ na zdrowie i można opatrzyć je oświadczeniami zdrowotnymi. Healthy claims, bo tak brzmi w języku angielskim nazwa tychże oświadczeń to każdy komunikat, który sugeruje, że dany produkt lub substancja oddziałują pozytywnie na funkcjonowanie organizmu człowieka. Mimo wielu wspólnych elementów należy zaznaczyć, że nutraceutyki to pojęcie nieco szersze niż żywność funkcjonalna. Obejmuje również suplementy diety, składniki ziołowe oraz pojedyncze substancje.

Bezpieczeństwo stosowania nutraceutyków

Nutraceutyki, czyli żywność i inne produkty (w tym suplementy diety), które gwarantują działanie prozdrowotne to środki stosunkowo bezpieczne. Zwykle uznaje się, że powinny one zawierać niższe dawki substancji czynnych aniżeli leki, a także odznaczać się wyższym bezpieczeństwem długotrwałego stosowania w porównaniu do innych preparatów farmaceutycznych.

Warto jednak zachować w ich stosowaniu pewna ostrożność. Nie należy przekraczać wskazanych dawek suplementacji oraz sugerowanych porcji produktów dodatkowo wzbogacanych o określony składnik. Grupy szczególnie wrażliwe, takie jak kobiety w ciąży, w trakcie laktacji czy dzieci oraz osoby starsze i przewlekle chore powinny przed ich zastosowaniem powinny skonsultować się z lekarzem.

Źródło:

  • Świderski F, Kolanowski W., Żywność funkcjonalna i dietetyczna, W: Świderski F. (red.) Żywność wygodna i żywność funkcjonalna. Wyd. Naukowo-Techniczne. Warszawa, 2003,
  • Wildman R., Handbook of Nutraceuticals and Functional Foods. CRC Press is an imprint of the Taylor & Francis Group. Boca Raton London New York, 2007.
  • Lutomski J., Zioła, fitofarmaceutyki i nutraceutyki. Postępy Fitoterapii. 1/2000, s. 4-6.
  • Olędzka R., Nutraceutyki, żywność funkcjonalna- rola i bezpieczeństwo stosowania, Bromat. Chem. Toksykol. – XL, 2007, 1, s. 1 –8.
  • Hardy G., Nutraceuticals and functional foods: introduction and meaning, Nutrition, 2000; 16: s.688-689.

Uwaga! Suplement diety nie może być stosowany jako substytut zróżnicowanej diety. Dla zachowania zdrowia ważne jest stosowanie zbilansowanej diety i prowadzenie zdrowego stylu życia.

Zobacz również: